Het beschermd wonen is in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw ontstaan. Deze zorgverlening richtte zich op een brede doelgroep van psychosociaal kwetsbaren. In 1989 werd de sector onderdeel van de geestelijke gezondheidszorg. De RIBW’s boden vooral bescherming en begeleiding in het zelfstandig wonen, aan mensen die lange tijd in psychiatrische instellingen waren verbleven. De meest voorkomende voorzieningen waren eengezinswoningen, waarin mensen in kleine groepen samenwoonden.

Sindsdien is er veel veranderd. De RIBW’s hebben hun mogelijkheden in zorgverlening sterk uitgebreid. De organisaties beschikken over woonvormen in vele variaties: van eenpersoonshuishoudens tot huisvesting in grotere groepen. Steeds vaker wordt ambulante woonbegeleiding geboden: zorg aan huis. Achtergrond, voorgeschiedenis, problematiek en leefsituatie van de cliënt zijn tegenwoordig dan ook vaak geen beperking meer. Zodoende kan een zeer gevarieerde groep psychosociaal kwetsbare mensen gebruikmaken van zorg op maat door de RIBW’s.

Op projectmatige basis werken de RIBW’s nauw samen met andere instellingen en maatschappelijke organisaties. Samen initiëren zij bijvoorbeeld zorgverlening aan mensen die zelf geen beroep doen op de benodigde zorg. Zij verwaarlozen zichzelf en dreigen in een isolement te raken. Een klein deel daarvan veroorzaakt bovendien overlast aan zijn omgeving, met vaak huisuitzetting tot gevolg. Met relatief weinig woonbegeleiding blijkt deze groep echter in staat een betere kwaliteit van leven te bereiken.

Een ander voorbeeld is de realisatie van beschermende woonvormen voor specifieke doelgroepen. Zoals voor mensen met een zelfde psychiatrisch ziektebeeld, voor jongeren, voor moeders met kinderen, voor ouderen, voor verslaafden en voor mensen met een forensisch psychiatrische achtergrond. Ook bieden vrijwel alle RIBW’s opvang aan dak- en thuislozen.